Doe mij maar 3 koffieplanten

Binnen de ‘zero-waste beweging’ is koffie een vaak besproken onderwerp. Heel wat mensen die duurzaam proberen te leven bekijken koffie als hun ‘guilty pleasure’. Ik vorm daar geen uitzondering op. Koffie is echter niet duurzaam en de manier waarop we dit drankje consumeren zorgt vaak voor een grote berg afval.

Waarom vind ik dat koffie niet duurzaam kan zijn?

Koffieplukker

De koffieplant is een gevoelige plant die slechts op bepaalde plaatsen goed groeit. Vooral het regenwoud is een uitstekende plaats voor deze plant. De struik moet vijf jaar oud zijn vooraleer er koffiebessen op groeien. Een struik levert ongeveer 2.5 kg bessen op en dat komt neer op ongeveer 500 gr koffiebonen.

Ik drink ieder dag tot 6 kopjes koffie. Wanneer ik uitreken wat ik op jaarbasis verbruik aan koffie, dan betekent dat 6 x 7 gram koffie x 365 dagen = 15.330 gram. Onder de juiste omstandigheden, voldoende water, geen direct zonlicht en een geslaagde oogst kan een koffieplant 8 keer per jaar een oogst geven. Ergens op aarde staan er 3 tot 4 koffieplanten, alleen voor mij. Op deze aarde eis ik zes tot acht vierkante meter op voor mijn koffie. Dat is de helft van mijn eigen tuin.

Heb ik, wat koffie betreft, last van ecorexia? Ik heb er geen moeite mee om mezelf een schuldgevoel aan te praten wat betreft mijn koffiegebruik en heb reeds meerder keren geprobeerd om te stoppen met deze lekkernij. Ik kan proberen van mijn koffie afvalvrij te kopen, ik kan proberen zoveel mogelijk de voorkeur te geven aan fairtrade, duurzaam zal het nooit zijn.

Koffie wordt regelmatig zwart goud genoemd en even waardevol geschat als olie. Net als bij olie is het echter niet de lokale bevolking die rijk wordt door de verkoop van deze lekkernij. De 125 miljoen boeren die werken in deze branche zijn arm en leven van 2 euro per dag. De grootste winst valt te rapen in de koffiebranderijen. Dit gebeurt echter in het land waar de koffie verkocht wordt. Ook België heeft heel veel koffiebranderijen en daar is een goede reden voor. Koffie verliest een maand na het branden zijn kwaliteit. Je gebruikt koffie dan ook het best tot maximaal drie weken na het branden.

Sommige organisaties willen de koffiebranderijen naar het land van oorsprong brengen, zodat de lokale bevolking financieel kan groeien dankzij hun koffiebessen. Dat zou in de realiteit echter betekenen dat de gebrande bonen met het vliegtuig geëxporteerd moeten worden. Met het schip zouden de bonen te lang onderweg zijn en pas bij de consument terechtkomen tegen de vervaldatum.

Wegwerpbekers zijn overbodig

Er zijn verschillende stappen die je kan zetten wat betreft afvalvrij koffie consumeren. De belangrijkste is wel het weigeren van wegwerp koffiebekers. De plastic bekertjes worden niet op de juiste manier gerecycleerd en de kartonnen bekertjes kan men niet recycleren omdat de binnenkant bewerkt is met een laag polyetheen. Wereldwijd worden er jaarlijks miljarden bekers gebruikt, die allen, na eenmalig gebruik, bij het restafval belanden.

In de meeste winkels kun je tegenwoordig herbruikbare koffiebekers kopen. Stilletjes aan raken ze ingeburgerd zoals herbruikbare flessen. Heel wat mensen gaan op zoek naar een koffiebeker die niet lekt, maar daar is een beker niet voor geschikt. De meeste bekers hebben een deksel dat voorkomt dat er koffie gemorst wordt tijdens het wandelen. De koffiebekers houden de koffie ook niet warm. De populairste materialen zijn bamboe en metaal.

Ik heb zelf een beker van bamboe, ik vind dit aangenaam omdat het niet snel breekt en bovendien neemt het de warmte van de inhoud slechts gedeeltelijk over. Het deksel is van siliconen en dat zal ik in de toekomst zeker vermijden. Siliconen trekken stof aan en je krijgt de stofdeeltjes alleen weg door rijkelijk te spoelen met water. Ik vind het persoonlijk een beetje vies. Tegenwoordig zijn er ook koffiebekers te krijgen met een deksel uit bamboe. Jammer genoeg blijkt uit recent onderzoek dat bamboe niet geschikt is voor warme dranken. Er zouden giftige stoffen vrijkomen. Ik moet dus op zoek naar een alternatief.

Ik koop regelmatig koffie in de Exki en in de Panos. Ik heb nog nooit een probleem gehad met het aanbieden van mijn eigen tas. Sommige verkopers zijn geneigd meer koffie in mijn beker te doen omdat hij groter is dan hun eigen bekertjes. Dat vind ik jammer, want er wordt alleen extra water toegevoegd en dat gaat ten koste van de smaak. In de Exki wordt ik beloond met een speciale klantenkaart voor mensen die afvalvrij aankopen doen in hun zaak. Om de vijf koffies krijg ik een gratis koffie aangeboden omdat ik mijn eigen koffiebeker meeneem. Wanneer ik mijn gratis koffie krijg kijken mensen soms verbaasd. Telkens weer hoor ik hen aan de verkoopster vragen waarom ik mijn koffie gratis krijg. Ik hoop dat het velen mag inspireren.

Een Franse cafetière is hip

De afgelopen jaren zijn er heel wat nieuwe machines op de markt gekomen om thuis snel een kopje koffie te maken. Een aantal jaren geleden kreeg ik er zelf eentje cadeau. Ik heb mijn koffiegebruik toen enorm zien toenemen. Het is te gemakkelijk, te snel klaar en te lekker. Waar ik de ene moment denk niet zonder te kunnen, hoop ik de volgende moment dat het onding snel stuk is. Een eigen machine heeft er voor gezorgd dat ik minder vaak buitenshuis koffie drink en dat is natuurlijk positief voor mijn portemonnee, maar het heeft er ook voor gezorgd dat ik koffie nu aanschouw als een snel drankje voor tussendoor.

Ik heb thuis ook een Franse cafetière en probeer, door deze koffiekan te gebruiken, opnieuw bewuster te genieten van enerzijds het maken van koffie en anderzijds het drinken van koffie. Koffie maken met mijn Bodum duurt al snel tien minuten en dat zorgt er voor dat ik geen koffie maak wanneer ik eens even een kwartiertje kan pauzeren.

Online zijn er heel wat filmpjes te vinden over het correct klaarmaken van een koffie met een cafetière. Het belangrijkste is de aankoop van grof gemalen koffie. Die is in de meeste warenhuizen niet te koop, dus je moet automatisch naar een speciaal koffiehuis of naar een winkel waar je afvalvrij koffiebonen kan kopen en daar kan laten malen.

In een cafetière voor één kop koffie doe je ongeveer 7 gram gemalen koffie. Vervolgens giet je gekookt water in de koffiekan. Daarbij moet je er goed op letten dat het water niet meer kookt. Daarna roer je even in de koffie, plaats je het deksel er op en laat je de koffie drie minuten rusten. Vervolgens pers je alle koffie naar beneden door de metalen filter naar beneden de duwen. Laat de koffie nog vijf tot tien minuten staan voordat je geniet van het donkere goud.

Hoe recycleren?

Afhankelijk van het lokale afvalbeleid kun je koffie op verschillende manieren recycleren. Over sommige zaken is er geen twijfel, maar andere zaken zorgen voor verwarringen. De verpakking komt bij het restafval terecht en wordt dus verbrand. Ik vermoed dat er geen twijfel is wat betreft de capsules of koffiefilters van plastic, die gaan bij het restafval.

De grootste verbazing zijn de filters en de pads. Normaal gezien mogen deze zaken gecomposteerd worden en mogen ze in mijn regio in de GFT-container. Er is echter een klein addertje onder het gras. Heel veel producenten verwerken plastic in hun filters en pads. Dat staat niet vermeld op de verpakking, maar mensen die thuis composteren merkten de deeltjes plastic op. Senseo laat op zijn website weten dat hun pads in de GFT-container mogen. Na een mailtje naar de producent vernam ik dat dit echter niet voor alle pads is. Hun pads waarin melk verwerkt is moeten bijvoorbeeld bij het restafval, want daar zit plastic in verwerkt. Na een mailtje naar onze afvalwerkingscentrale kwam ik te weten dat, ondanks dat het vermeld staat op de verpakking van Senseo, ook de andere pads niet in de GFT-container mogen.

Koffiedik kun je hergebruiken. Je kunt er een scrub van maken, je mag het ook van tijd tot tijd doorspoelen in de afwasbak om te buizen te reinigen en er zijn tegenwoordig bedrijven die koffiedik verzamelen om te recycleren.

Een scrub maak je door honing en olijfolie toe te voegen aan het koffiedik tot het geheel een samenhangend, smeerbaar goedje is. Ik neem meestal 3 soeplepels koffiedik, 1 soeplepel honing en voeg olijfolie toe tot het glad en smeerbaar is.

Afvalgids ILVA

  • filterzakje (koffie): thuiscomposteren of GFT-container
  • koffiecapsules (bijv. van Nespressomachine) : restafval – of inzamelpunt van het merk
  • koffiedik/koffiegruis: thuiscomposteren of GFT-container
  • koffiefilter (papier) : thuiscomposteren of GFT-container
  • koffiefilter (plastic) : restafval
  • koffiepads (bijv. van Senseomachine) – met plastic delen: restafval
  • koffiepads (bijv. van Senseomachine) – zonder plastic delen: thuiscomposteren of restafval

De oorsprong van koffie achterhalen

Als afsluiter wil ik jullie graag nog een verhaal meegeven van Yves De Moor, kruidenierszaak ‘Moor and Moor’ in Gent. Vier brieven die hij schreef naar zijn partner toen hij het avontuur aan ging om naar de bron van onze koffie te reizen. De brieven zijn vlot en meeslepend geschreven en een aanrader voor iedereen die graag een kopje koffie drink.

Meer informatie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een eigen blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: